Çocuklarda Löseminin Erken Belirtileri Hafife Alınmamalı
Çocuklarda löseminin erken belirtileri ateş, halsizlik, morluklar ve ağrılar olabilir. Uzmanlar, bu semptomların hafife alınmaması gerektiğini vurguluyor.
Çocuklarda ateş, halsizlik, solukluk, morarma, kanama ve kol-bacak ağrısı gibi belirtiler löseminin ilk işaretleri olabilir. Bu semptomlar, çocuklarda sık görülen diğer rahatsızlıklarla karıştırılabildiği için tanı süreci gecikebiliyor. Prof. Dr. Cengiz Canpolat, özellikle kendiliğinden oluşan veya hafif darbelerle beliren morlukların ve uzun süren ağrıların dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Acıbadem Altunizade Hastanesi Çocuk Hematolojisi ve Çocuk Onkolojisi Uzmanı Prof. Dr. Cengiz Canpolat, löseminin gözden kaçabilen belirtileri hakkında ebeveynleri uyardı. 2-8 Kasım Lösemili Çocuklar Haftası vesilesiyle yapılan açıklamada, hastalığın erken teşhisinin önemi ve ebeveynlerin dikkat etmesi gereken noktalar sıralandı.
Löseminin Nedenleri ve Gelişim Süreci
Lösemi, kan hücrelerinin üretildiği kemik iliğinde başlayan ve kontrolsüz hücre çoğalmasıyla vücuda yayılan bir kanser türüdür. Çocukluk çağı kanserlerinin yaklaşık yüzde 25-30’unu oluşturan lösemi, en sık 2-5 yaş arasındaki çocuklarda görülüyor. Genetik yatkınlık, Epstein-Barr virüsü (EBV) ve nükleer radyasyon gibi faktörler lösemi gelişiminde rol oynayabiliyor.
Erişkin lösemilerinin aksine, çocukluk çağı lösemilerinde genetik faktörler daha baskın rol oynuyor. Hücrelerdeki genetik dengenin bozulmasıyla kanser gelişimi tetiklenebiliyor. Epstein-Barr virüsü, ‘Öpücük Hastalığı’ olarak da bilinen ve bazı lösemi türleriyle ilişkilendirilen bir etken olarak belirtiliyor. Benzen gibi kimyasal maddeler ve ailede kanser geçmişi de risk faktörleri arasında yer alıyor.
Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler
Löseminin erken fark edilmesindeki en büyük zorluk, belirtilerinin diğer çocukluk çağı hastalıklarıyla benzerlik göstermesidir. Nedeni belirlenemeyen uzun süreli ateş, lösemi şüphesini doğuran önemli bir bulgudur. Karaciğer, dalak veya lenf bezlerindeki büyüme, burun ve diş eti kanamaları, vücuttaki küçük noktasal kanamalar ve idrar veya dışkıda kan görülmesi de dikkate alınması gereken belirtilerdir.
Özellikle uzun süren ve ağrı kesicilere yanıt vermeyen kol ve bacak ağrıları, ‘büyüme ağrısı’ olarak geçiştirilmemelidir. Lösemili çocukların yaklaşık yüzde 25’inde bu tür ağrılar görülebiliyor.
Morlukları Değerlendirme Rehberi
Yumuşak dokularda oluşan morluklar löseminin bir diğer belirtisidir. Morluklar herhangi bir darbe olmaksızın ortaya çıkmışsa, sayıları artıyorsa, büyük ve koyu renkliyse veya iyileşmesi uzun sürüyorsa mutlaka bir hekime başvurulmalıdır. Ailelerin, morlukların diz üstü yumuşak bölgelerde olup olmadığını, sayısını, kendiliğinden oluşup oluşmadığını ve iyileşme süresini dikkate alması öneriliyor.
Bu sorulardan birine veya birkaçına ‘evet’ yanıtı verilmesi durumunda, çocuğun bir pediatrik hematoloji-onkoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi büyük önem taşıyor.
Kesin Tanı ve Tedavi Süreci
Şüpheli belirtilerle sağlık kuruluşuna başvurulduğunda, ilk olarak kan sayımı gibi tetkikler yapılıyor. Lösemi şüphesi güçlenirse, çocuk ileri tetkikler için pediatrik hematoloji-onkoloji merkezine yönlendiriliyor. Löseminin kesin tanısı, kemik iliğinden alınan örneğin laboratuvar incelemesiyle konuluyor. Tanının hızlı bir şekilde kesinleştirilmesi ve tedaviye erken başlanması, hastalığın seyrinde belirleyici rol oynuyor.
Hastalığın türü ve risk grubuna göre belirlenen tedavi planı, çocuğa özgü olarak hazırlanıyor. Genetik ve moleküler incelemeler, tedavi stratejisinin belirlenmesinde önemli bir rol üstleniyor. Son yıllarda kemoterapi protokolleri, akıllı ilaçlar ve hücresel tedavi yöntemlerindeki gelişmelerle tedavi başarısı önemli ölçüde artış gösterdi. Düşük riskli lenfoid lösemilerde başarı oranı yüzde 95’e ulaşırken, genel olarak tüm lösemi türlerinde bu oran yüzde 75-80 civarında seyrediyor.
Ailelerin, çocuklarına lösemi tanısı konulduğunda kendilerini suçlamamaları gerektiği vurgulanıyor. Lösemi, genellikle genetik bir temel üzerine gelişiyor ve ebeveynlerin davranışlarıyla doğrudan ilişkili değil. Bu süreçte en önemli adım, tedavinin zamanında başlaması ve ailenin sağlık ekibiyle yakın iş birliği içinde olmasıdır.
Yorum Yap