Göçmen Kuşlar İnsanlar Gibi Jetlag Yaşıyor Yönlerini Şaşırıyor
Yeni araştırma, göçmen kuşların da insanlar gibi jet-lag yaşayabildiğini ve biyolojik saatlerindeki uyumsuzluğun yön bulma yeteneklerini bozarak rotalarından yüzlerce kilometre sapmalarına neden olabildiğini gösterdi.
Göçmen deniz kuşlarının, tıpkı insanlar gibi jet-lag sorunu yaşayabildiği yeni bir araştırmayla ortaya konuldu. Kuşların biyolojik saatlerinin yerel saatle uyumsuz hale gelmesi, yön bulma yeteneklerini etkileyerek onları rotalarından yüzlerce kilometre uzaklaştırabiliyor.
İngiltere’nin batı kıyılarında yaşayan Manx yelkovan kuşları üzerinde yapılan incelemeler, bu kuşların Atlantik Okyanusu üzerindeki beslenme yolculuklarından kolonilerine dönüş sırasında yön bulma sorunları yaşadığını gösterdi. Oxford Üniversitesi araştırmacıları, 20 yıllık GPS takip verilerini analiz ederek kuşların doğuya doğru hızlı uçuşları sırasında biyolojik saatlerinin yerel saatten yaklaşık bir saat geride kalabildiğini tespit etti.
Kuşlarda Yön Bulma Mekanizması ve Jetlag Etkisi
Manx yelkovan kuşları, yönlerini belirlemek için Güneş’in gökyüzündeki konumunu bir pusula gibi kullanıyor. Güneş’in konumu gün boyunca değiştiği için kuşların doğru yönü tayin etmesi, biyolojik saatlerinin doğru çalışmasına bağlı. Gün doğumu ve gün batımı, kuşların iç saatlerini yerel zamana göre ayarlamalarına yardımcı oluyor.
Ancak farklı boylamlar arasında hızla seyahat ettiklerinde, kuşların iç saatleri ile bulundukları yerin zamanı arasında bir uyumsuzluk meydana gelebiliyor. Oxford Üniversitesi’nden davranış ve duyusal ekoloji uzmanı Patrick Lewin, kuşların iç saatlerindeki bu gecikmenin yönlerini şaşırmalarına neden olabildiğini belirtti.
Deneyimsiz Kuşlar Daha Fazla Risk Altında
Araştırmaya göre, uçuş sırasında yönlerini yeniden ayarlayabilen yetişkin kuşlar bu durumdan daha az etkileniyor. Yetişkin kuşların yaklaşık 965 kilometrelik bir yolculukta rotalarından sapması, düzeltmelerin ardından yalnızca yaklaşık 5 kilometrelik ek mesafeye yol açıyor.
Ancak ilk kez göç eden ve yeterli deneyime sahip olmayan genç kuşlar çok daha büyük bir riskle karşı karşıya. Bu kuşların, yönlerini kaybettiklerinde yeniden rota belirlemelerini sağlayacak yeterli deneyime sahip olmamaları nedeniyle yüzlerce kilometre sapabilecekleri ifade ediliyor. Bangor Üniversitesi Profesörü Richard Holland, bulguların vahşi doğadaki hayvanların yön bulmada Güneş’e ne kadar bağımlı olduğunu vurguladığını söyledi.
Yorum Yap