Orta Doğu Gerilimi Küresel Piyasaları Sarstı Trump İran’a Süre Uzattı

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırı başlatmasıyla Orta Doğu’da tırmanan gerilim, küresel piyasaları enerji krizi gölgesinde haftaya başlattı. İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri neredeyse tamamen durdurması, küresel enerji tedarik ağını derinden sarstı. Artan petrol fiyatları küresel çapta enflasyon endişelerini güçlendirirken, ABD Başkanı Donald Trump Tahran’a boğazı açması veya “cehennemde yaşayacağı” uyarısında bulundu ve müzakereler için tanıdığı süreyi 8 Nisan’a kadar uzattı.

Başkan Trump, dün yaptığı açıklamada, İran’ın hızlı bir anlaşma yapmaması durumunda “her şeyi havaya uçurup petrolü ele geçirmeyi” düşündüğünü belirtti. Ayrıca, Tahran yönetiminin köprülerinin ve elektrik santrallerinin yerle bir olabileceği mesajını verdi. Trump, bu sert mesajların yanı sıra diplomatik yollara da değinerek, ABD’nin Tahran yönetimiyle bir anlaşmaya varabileceğini ve müzakerelerin devam ettiğini ifade etti.

Daha önce Hürmüz Boğazı’nı 48 saat içinde açmaması durumunda İran’ı tehdit eden Trump, ilerleyen saatlerde sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda bu süreyi 8 Nisan’a kadar uzattığını duyurdu. Süre uzatımı, İran’da düşen ABD uçağından sağ kurtulan ikinci pilotun da güvenli bir şekilde kurtarılmasının ardından geldi. Trump, söz konusu askeri girişimi “ABD tarihindeki en cesur arama ve kurtarma operasyonlarından biri” olarak nitelendirdi.

Küresel Piyasaların Tepkisi ve Enerji Fiyatları

New York borsasında cuma günü tatil nedeniyle işlemler gerçekleşmezken, piyasalar perşembe gününü karışık seyirle tamamladı. Hafta sonu Orta Doğu’daki çatışmalara ilişkin yoğun haber akışından alınan karışık sinyallerle ABD’de endeks vadeli kontratlar haftaya karışık başladı. Dow Jones endeksi yüzde 0,13 azalırken, S&P 500 endeksi yüzde 0,11 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,18 değer kazandı.

Orta Doğu’daki gerilimin etkisiyle tahvil piyasasında satıcılı bir seyir öne çıktı. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan yükselişle yüzde 4,35’e ulaştı. Dolar endeksi ise yüzde 0,1 yükselişle 100,2 seviyelerinde dengelendi. Altının onsu söz konusu gelişmelerin etkisiyle yüzde 0,6 azalışla 4 bin 647 dolardan, Brent petrolün varili ise yüzde 0,1 artışla 106,6 dolardan işlem görüyor.

Avrupa ve Asya Piyasalarında Son Durum

Avrupa borsalarında cuma günü Kutsal Cuma tatili nedeniyle işlemler gerçekleşmezken, bugün de bölge piyasaları Paskalya tatili nedeniyle kapalı kaldı. Orta Doğu’daki gelişmelerin etkileri bölgenin odağında kalmaya devam ederken, Avrupa Birliği (AB) üyesi 5 ülkenin maliye bakanı, enerji fiyatlarının yol açtığı beklenmedik karların vergilendirilmesi için AB genelinde yeni bir düzenleme yapılması çağrısında bulundu.

Almanya, İtalya, İspanya, Avusturya ve Portekiz maliye bakanlarının imzasını taşıyan ve AB Komisyonunun İklim, Net Sıfır ve Temiz Büyümeden Sorumlu Üyesi Wopke Hoekstra’ya 3 Nisan’da gönderilen mektup kamuoyuyla paylaşıldı. Mektupta, ortaya çıkan yükün adil bir şekilde dağıtılmasının önemi vurgulandı. Benzer bir uygulamanın daha önce Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başladığı 2022 yılında, yüksek enerji fiyatlarına karşı acil müdahale kapsamında getirilen geçici dayanışma katkısı ile hayata geçirildiği hatırlatıldı.

Asya borsalarında, teknoloji hisselerindeki yükselişlerin etkisiyle pozitif bir seyir izlendi. Çin tarafındaki tatiller nedeniyle Çin ve Hong Kong piyasalarında işlemler yapılmadı. Yüksek enerji maliyetleri ve devam eden jeopolitik gerilimler bölgede pay piyasalarını baskılamaya devam ederken, teknoloji sektörüne devam eden yatırımcı ilgisi endekslerin pozitif tarafta kalmasında etkili oldu.

Japonya’da Nikkei 225 endeksinde işlem gören çip malzemesi üreticisi Resonac Holdings’in hisseleri yüzde 6,7, gelişmiş elektronik kablo ve ekipman üreticisi Furukawa Electric’in hisseleri yüzde 5,4, yarı iletken sektörü için ekipman üreten Lasertec’in hisseleri yüzde 5 ve yarı iletken endüstrisi için test ekipmanı üreticisi Advantest’in hisseleri yüzde 3,2 yükselişle işlem gördü. Öte yandan, Çin’in yoğun diplomasi trafiği devam etti. Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, Rus mevkidaşı Sergey Lavrov ile yaptığı telefon görüşmesinde, Orta Doğu’daki durumu ele aldı.

Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, Orta Doğu’daki durumun kötüye gittiğini ve çatışmanın giderek tırmandığını ifade etti. Vang, Çin ve Rusya’nın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) daimi üyeleri olarak, adaleti ilke edinerek, objektif ve dengeli bir yaklaşımla uluslararası toplumdan daha geniş anlayış ve destek için çaba sarf etmesi gerektiğini belirtti. Rus Bakan Lavrov da Orta Doğu’da yükselen gerilimden endişeli olduklarını, askeri operasyonların derhal sonlandırılması ve siyasi çözüme dönülmesi gerektiğini aktardı. Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,2, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,8 yükselişle işlem gördü.

Borsa İstanbul’da (BIST 100) endeksi cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyerek günü yüzde 0,88 değer kaybederek 12.936,35 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışının hemen üzerinde 15.000,00 puandan işlem gördü. Dolar/TL, cuma gününü 44,4920’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında yatay seyirle 44,6020’den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru, yurt dışında ise ABD’de ISM hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin takip edileceğini belirtti. Çin, Hong Kong ve Avrupa piyasalarının tatil olması nedeniyle küresel piyasalarda işlem hacminin düşük olabileceğini ifade eden analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.900 ve 12.800 puanın destek, 13.000 ve 13.100 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

• #Donald Trump